Geen crisis voor het dertigersdilemma.
Alleen het beste blijft goed genoeg.
Crisis of niet: dertigers blijven onveranderd worstelen met de keuzes die ze moeten maken op alle gebieden van het leven. Ook op het vlak van werk. ‘Ik ben op zoek naar mijn roeping.’
Marjon Reitsma (30) gaat met haar vriend een half jaar door Europa reizen. Met een geleende camper. ‘Mijn vriend en ik hebben allebei ontslag genomen. Eerlijk gezegd hadden we een heel leuke baan en gingen we elke dag met veel plezier naar het werk. Hij als P&O-adviseur en ik als recruitment-adviseur. En we hebben een groot huis met hypotheek. Toch hebben we midden in deze tijden van “crisis” besloten deze stap te zetten.’
Reitsma heeft ‘eeuwen getwijfeld over “wat ik nu wil”, wat later meer veranderde in “wat kan ik eigenlijk goed en wat vind ik het leukst?” Ik hoop nu vooral te genieten van de reis en hoop er dan ook achter te komen wat voor werk ik het allerliefste na deze reis zou willen doen.’
Knagende onrust
Je hebt ‘een heel leuke baan’. Maar misschien is er wel een nóg leukere baan, en moet je daar dús naar op zoek. Het is een knagende onrust die onverbrekelijk hoort bij het ‘dertigersdilemma’, een fenomeen dat Nienke Wijnants heeft beschreven in haar gelijknamige boek dat vorig jaar zomer verscheen.
Mensen van rond de dertig, zo constateerde Wijnants in haar eerste baan als loopbaanadviseur, hebben hun zaakjes vaak goed voor elkaar – en zitten desondanks met een hoop twijfels, die zomaar kunnen uitmonden in de existentiële ‘is dit nou alles’-vraag.
De twijfels gaan over hun baan (‘is dit wel echt wat ik wil?’), over hun relatie (of het ontbreken daarvan), of ze kinderen willen ja of nee, en hoe dat dan allemaal geregeld moet worden met behoud van carrière. Keuzestress, dat is wat het is. Kiezen wordt moeilijker als er veel te kiezen valt, en vooral als de impliciete opdracht is dat alleen de perfecte keuze telt. Omdat het leven maakbaar is en je dus zelf verantwoordelijk bent voor je eigen levensgeluk.
Een hele kluif, zou je zeggen, zo’n opdracht aan jezelf. En al wordt het dertigersdilemma desondanks vaak een luxeprobleem genoemd, voor 46 procent van de Intermediair-lezers is het nog ‘onverminderd aan de orde’ in deze tijd van crisis, zo blijkt uit onderzoek van Intermediair in samenwerking met Twynstra Gudde.
De onrust, kortom, woekert voort. Dertigers met keuzestress ervaren in barre economische tijden niet opeens meer tevredenheid met de status quo in hun eigen leven. Laten ze de crisissfeer dan helemaal van zich afglijden?
Luxeprobleem
‘Wie zich nú nog afvraagt of het dertigersdilemma een luxeprobleem is, heeft gewoon niet begrepen waar het over gaat’, zegt Nienke Wijnants, met in haar stem een mengeling van wanhoop en irritatie.
‘Ik heb altijd gezegd, natúúrlijk is het een luxeprobleem – je moet op de top van de piramide van Maslov zitten (als in alle meer primaire behoeftes voorzien is; cb) om jezelf dit soort vragen te kunnen stellen. Als je je baan verliest, zul je je een tijdje meer met aardse zaken bezighouden dan met spirituele. Maar het dertigersdilemma is niet alleen gerelateerd aan werk.’
Dat voorspelde ze ook al in haar boek (van vóór de crisis): dat het aantal keuzemogelijkheden zou blijven toenemen, dat de behoefte aan maatschappelijk relevant bezig zijn niet zou afnemen en dat het streven naar perfectie en het zich vergelijken met anderen niet zou ophouden als het met de economie even minder zou gaan.
De uitslag van de enquête geeft Wijnants gelijk: 60 procent geeft aan nog met precies dezelfde vragen te worstelen als vóór het uitbreken van de crisis, 46 procent stelt zich regelmatig de vraag ‘is dit het leven waarvoor ik op aarde ben?’, 36 procent voelt zich pas geslaagd ‘als ik een daadwerkelijke bijdrage heb kunnen leveren aan het maatschappelijk welzijn’, 55 procent vergelijkt zich met leeftijdgenoten ‘om te bepalen hoe goed ik het doe’, en eveneens 55 procent voelt zich pas geslaagd ‘als ik mijn persoonlijke, gezins- en arbeidsbehoeften kan verenigen’. Kortom, wanneer het leven op alle fronten ‘klopt’.
Kritisch blijven over werk
Ook op werkgebied blijven de vragen klemmend als altijd. ‘Ze zitten nog met precies dezelfde vragen: “Ik ben op zoek naar mijn roeping”. Veel dertigers willen het op alle fronten goed doen. Als ze het idee hebben dat ze hun werk niet met volle passie doen, vragen ze zich meteen af of ze dan wel een goede werknemer zijn.’
Dat ze ook in crisistijd kritisch blijven kijken naar hun baan, vindt Van der Giessen niet raar. ‘De vraag “zit ik wel goed met mijn werk?” is maar een uitingsvorm van een onrust die dieper zit. Ze zijn opgevoed met het idee dat je verantwoordelijk bent voor je eigen geluk. Dan is de vraag: hoe los ik die onrust op, crisis of niet?’
Voor sommigen zal de stap naar een andere functie of werkgever moeilijker – want nog spannender – worden dan vóór de crisis. Voor anderen kan die stap juist meer voor de hand liggen, als de baanzekerheid toch al kleiner is geworden dan die vorig jaar nog was.
Geen zorgen
Verandert er dan helemaal niets? Toch wel. High potentials die hun baan verliezen, vinden wel weer een nieuwe baan, maar het kan even duren. Hr-adviseur (anoniem, 29 jaar) veranderde vorig jaar oktober van werkgever en kreeg in maart te horen dat zijn jaarcontract niet verlengd zou worden. Daar maakte hij zich in eerste instantie geen zorgen over. ‘Ik dacht: ik ga meteen een andere baan zoeken – én vinden.’
Dat bleek toch tegen te vallen. ‘Ik heb me zelfs verdiept in hoe het zit met uitkeringen. Dat had ik nooit verwacht, dat ik dat zou gaan meemaken in mijn carrière. Vorig jaar kon ik zelf kiezen waar ik wilde werken, nu is het leuren met je cv.’ Hij heeft net gehoord dat hij toch bij zijn huidige werkgever kan blijven, in een andere functie. De afgelopen maanden hebben zijn zelfvertrouwen echter niet aangetast, zegt hij. ‘Alleen mijn humeur.’
Thomas Verhiel (30), adviseur bij Twynstra Gudde en auteur van het boek Jongleren met talent, de match tussen organisatie X en generatie Y, ziet onverwachte voordelen in de crisis. Vorig jaar werd hij nog zo’n beetje iedere week gebeld door een headhunter. ‘Nu niet meer, en dat is een zegen, want het gaf me veel onrust.’ Het heeft iets armzaligs als je overal aan het werk kunt, vindt hij, omdat de werkgever dan niet op zoek is naar jouw specifieke kwaliteiten, maar naar om het even wie. Als je nú aangenomen wordt, kun je ervan op aan dat dat wél op grond van je eigen verdiensten is.
Sergej Bos (32), contractmanager bij een groot bouwconcern, wil wel een stap verder gaan: ‘Ik krijg nu de kans mezelf te bewijzen: als ik ook nu mijn contracten binnenhaal, geef ik blijk van mijn ondernemerskwaliteiten.’
De crisis wordt dus nauwelijks als een bedreiging gezien, en biedt zelfs nieuwe kansen. Een stelling die in de enquête door veertig procent van de Intermediair-lezers onderschreven wordt.
Misplaatste arrogantie
Nieuwe kansen: het is een reactie die Wijnants inmiddels bekend voorkomt. Sinds de crisis vraagt ze tijdens lezingen over haar boek aan elke zaal: ‘Denk je dat het dertigersdilemma door de crisis erger wordt, afneemt of gelijk blijft?’ De meningen waren meestal gelijkelijk verdeeld, maar het meest verrast was ze toch wel door workshop-deelnemers die met een brede grijns op hun gezicht verkondigden dat de crisis hen nieuwe kansen zou bieden.
No time like the present immers om die wereldreis te gaan maken, of eindelijk voor jezelf te beginnen. Anderen zeiden: eindelijk zal het kaf van het koren gescheiden worden. Waarbij ze zichzelf dan duidelijk tot het koren rekenden. ‘Dat kun je zien als misplaatste arrogantie’, zegt Wijnants. ‘ Maar dat idee van “mócht het misgaan, dan heb ik nóg zeven levens” is ook wel weer reëel.’
Er staan 450 duizend jongeren van generatie Y tegenover achthonderdduizend Babyboomers, die de komende jaren met pensioen gaan. Daar verandert de crisis niets aan.
Het dertigersdilemma M/V
Vrouwen hebben meer last van het dertigersdilemma dan mannen, bleek al uit het onderzoek van Nienke Wijnants. Ze noemt in haar boek mogelijke verklaringen voor dat verschil.
Het ‘kindervraagstuk’ is een belangrijk onderdeel van het dertigersdilemma, en dat is voor mannen van rond de 30 nu eenmaal een minder pregnant thema dan voor vrouwen rond die leeftijd.
Persoonlijkheid speelt een rol: vrouwen scoren hoger op het persoonlijkheidskenmerk ‘neuroticisme’ en zijn daardoor vatbaarder voor ‘peinzen, piekeren en twijfelen’.
Last but not least: het zou heel goed kunnen dat mannen wél evenveel last hebben van getwijfel en het streven naar perfectie, maar dat zij dat minder snel zullen toegeven. Voor vrouwen is het minder een taboeonderwerp, omdat ze onderling veel meer gesprekken voeren over hun dertigersdilemma’s dan mannen.
Uit de enquête onder Intermediair-lezers blijkt opnieuw dat vrouwen meer last hebben van het fenomeen dan mannen. Hieronder de belangrijkste vergelijkingen.
Meer dan de helft van de vrouwen ervaart dertigersdilemma
55 procent van de vrouwen tegenover 38 procent van de mannen geeft aan dat het dertigersdilemma ‘onverminderd aan de orde is’ sinds het uitbreken van de crisis. Voor 54 procent van de mannen tegenover 35 procent van de vrouwen is het daarentegen ‘nooit een thema geweest’.
Vrouwen piekeren meer
47 procent van de vrouwen tegenover 33 procent van de mannen is het (helemaal) eens met de stelling ‘Ik pieker veel over het maken van keuzes in mijn leven’.
Waar mannen meer van dromen dan vrouwen
Op de vraag ‘Welke dromen jaag je nog na’ reageren mannen significant vaker op de opties ‘zelfstandig ondernemerschap’ (35 procent van de mannen tegenover 24 procent van de vrouwen) en ‘promoveren (17 tegenover 10 procent).
Waar vrouwen meer van dromen dan mannen
Vrouwen willen liever ‘een gezin stichten’ (42 procent van de vrouwen tegenover 32 procent van de mannen), ‘een boek schrijven’ (13 tegenover 9 procent), en ‘een sabbatical opnemen om vrijwilligerswerk te doen’ (9 tegenover 5 procent).
Overigens voelen vrouwen zich ook vaker pas geslaagd in hun werk wanneer ze een daadwerkelijke bijdrage hebben kunnen leveren aan het maatschappelijk welzijn: dit geldt voor 43 procent van de vrouwen tegenover 30 procent van de mannen.
Man ziet meer kansen in de crisis
47 procent van de mannen tegenover 34 procent van de vrouwen denkt dat de crisis voor hen ‘nieuwe kansen creëert’ op gebied van werk.
Man én vrouw gebukt onder dertigersdilemma
Op twee belangrijke aspecten van het dertigersdilemma verschillen mannen en vrouwen niet van elkaar. De midlife-crisisachtige vraag ‘is dit het leven waarvoor ik op aarde ben?’ wordt door 46 procent van de respondenten regelmatig gesteld.
En 55 procent van de vrouwen én mannen vergelijken hun leven en werk met dat van leeftijdgenoten om te bepalen ‘hoe goed ik het doe’.
Datum | donderdag 11 juni 2009
Auteur | Cathalijne Boland
Sociale Netwerken